Ignatenko Yevgeniya, Βυζαντινά Καλοφωνικά Ψαλμωδικά σε Ουκρανικά και Λευκορωσικά Εκκλησιαστικά Μουσικά Χειρόγραφα των τελών του 16ου - 18ου αιώνα
Μετά την υιοθέτηση του Χριστιανισμού από τον πρίγκιπα του Κιέβου Βλαδίμηρο τον Μέγα το 988, η ελληνο-βυζαντινή θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά αποτέλεσε σημαντική πηγή περαιτέρω ανάπτυξης των Ανατολικών Σλάβων. Έχουν εντοπιστεί επανειλημμένα προσπάθειες ενσωμάτωσης της ελληνο-βυζαντινής εκκλησιαστικής ψαλμωδίας στις ανατολικοσλαβικές λειτουργικές τελετές. Αυτό αποδεικνύεται σαφώς, ιδίως, από τους λεγόμενους «ελληνικούς» ύμνους στα ουκρανικά και λευκορωσικά μουσικά χειρόγραφα (Heirmologia) του 16ου – 18ου αιώνα. Περιγράφηκαν αντιπροσωπευτικά χειρόγραφα, τα οποία περιέχουν μια δωδεκάδα και περισσότερους ελληνικούς ύμνους. Πρόκειται για συλλογές εκκλησιαστικών ύμνων των μοναστηριών στο Σουπράσλ, στο Κουτέινο, στο Λαβρίβ και στη Μανιάβα.
Ως αποτέλεσμα της συγκριτικής μας μελέτης των ουκρανικών-λευκορωσικών και ελληνικών-βυζαντινών χειρογράφων, αποδόθηκε σημαντικός αριθμός ελληνικών ψαλμών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται καλοφωνικά έργα – κυρίως Χερουβικά και Κοινωνικά – των βυζαντινών συνθετών του 13ου – 15ου αιώνα, όπως ο Ιωάννης Γλυκής, ο Ιωάννης Κλαδάς, ο Μανουήλ Χρυσάφης, ο Μοναχός Λογγίνος, ο Ιωακείμ Χαρσιανίτης, ο Μανουήλ Γαζής και ο Άνθιμος Λαυριώτης. Οι Ουκρανοί ιστορικοί αναφέρουν την αναβίωση του ησυχασμού στα εδάφη της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας στα τέλη του 16ου - 17ου αιώνα. Οι πιο γνωστές μορφές του είναι ο άγιος Ιωάννης Βισένσκι, ο άγιος Ιώβ Κνιάχινιτσκι και ο άγιος Ιώβ Ποτσάιβσκι (Ζελίζο).
Η συγκριτική μελέτη των ελληνικών ύμνων που αποδίδονται σε αυτούς, καταγεγραμμένων με μεσοβυζαντινή, κιεβική και με τη νεότερη σημειογραφία, έδειξε ότι η μεσοβυζαντινή σημειογραφία αποκωδικοποιήθηκε από την πεντάγραμμη κιεβική. Στα ουκρανικά-λευκορωσικά χειρόγραφα η μουσική εξήγηση των παλαιών βυζαντινών έργων καθιερώθηκε σχεδόν 100 χρόνια νωρίτερα από ό,τι στις βυζαντινές πηγές.
After the adoption of Christianity by the Kyiv prince Volodymyr the Great in 988, the Greek-Byzantine religious and cultural heritage became a significant source of further development of the Eastern Slavs. Attempts to incorporate Greek-Byzantine church chant into East Slavic liturgical services have been repeatedly traced. This is clearly evidenced, in particular, by the so-called ‘Greek’ chants in Ukrainian and Belarusian musical manuscripts (Heirmologia) of the 16th – 18th centuries. Representative manuscripts, which contain a dozen and more Greek chants were described. These are church chants’ collections of the monasteries in Supraśl, Kuteino, Lavriv, Maniava.
As a result of our comparative study of the Ukrainian-Belarusian and Greek-Byzantine manuscripts significant number of Greek chants were attributed. Among them there are kalophonic works – mainly Cherubic songs and koinonika – of the Byzantine composers of the 13th – 15th centuries, such as Ioannes Glykys, Ioannes Kladas, Manuel Chrysaphes, Longin the Monk, Joakeim Harsianites, Manuel Gazis, Anthimos Lavriotes. Ukrainian historians say about the hesychasm revival in the Ukrainian and Belarusian lands of the late 16th – 17th centuries. Its most famous figures are Saint John Vyshenskyi, Saint Job Kniahynytskyi, Saint Job Pochaivskyi (Zhelizo).
Comparative study of the attributed Greek chants notated with Middle Byzantine, New Method’s and Kyiv staff notations showed that the Middle Byzantine notation was decoded by the five-line Kyiv one. In the Ukrainian-Belarusian manuscripts the musical exegesis of the old Byzantine works was fixed almost 100 years earlier than in Byzantine sources.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου