Περίληψη / Summary
Harris Simon, Δύο μέλη βυζαντινού τυπικού για το Μέγα Σάββατο
Μεταξύ των δέκα τελέσεων της θείας Λειτουργίας του Μεγάλου Βασιλείου στην Ορθόδοξη Εκκλησία κατά τη διάρκεια του έτους συγκαταλέγονται οι τρεις εσπερινές ακολουθίες που τελούνται αμέσως πριν από τις τρεις μεγάλες γιορτές των Χριστουγέννων, των Θεοφανείων και του Πάσχα. Δύο από αυτές τις ακολουθίες Εσπερινού – εκείνες της Παραμονής των Χριστουγέννων και της Παραμονής των Θεοφανείων – παρουσιάζουν ιδιαίτερο μουσικό ενδιαφέρον, καθώς περιλαμβάνουν ψαλμούς με τροπάρια ή αντίφωνα, για τα οποία η πλήρης μουσική μπορεί να μεταγραφεί από χειρόγραφα του 13ου αιώνα, έτσι ώστε αυτές οι δύο ακολουθίες να μπορούν να τελεστούν με τα, σχεδόν σίγουρα, παλαιότερα γνωστά πλήρη παραδείγματα βυζαντινής ψαλμωδίας. Από μια πρόσφατη εργασία μου σχετικά με αυτούς τους ψαλμούς, μπορεί να συναχθεί ότι αποτελούν παραδείγματα της λεγόμενης «αντιφωνικής ψαλμωδίας», όπου ο ίδιος ο ψαλμός ψάλλεται από σολίστ, ενώ το συνοδευτικό τροπάριο από χορό εκπαιδευμένων ψαλτών. Και στις δύο λειτουργίες εμφανίζονται ως διακοπές σε μια σειρά αναγνωσμάτων, εμφανιζόμενα σε κάθε περίπτωση μετά το τρίτο και το έκτο ανάγνωσμα. Την παραμονή των Θεοφανείων θα περίμενε κανείς ίσως να βρει επιπλέον ψαλμούς μετά την ένατη και τη δωδέκατη ανάγνωση, δεδομένου ότι η σειρά εκτείνεται σε δεκατρείς αναγνώσεις στα σύγχρονα λειτουργικά βιβλία και σε δώδεκα κατά τον πρώιμο Μεσαίωνα· ωστόσο, κανένας τέτοιος ψαλμός δεν εμφανίζεται σήμερα ούτε φαίνεται να έχει ψαλθεί ποτέ σε αυτό το σημείο. Και ομοίως, το Μεγάλο Σάββατο, όταν σύμφωνα με τον αρχαίο ιεροσολυμίτικο «Τυπικό» γίνονταν δώδεκα αναγνώσεις, αριθμός που επεκτάθηκε στην Κωνσταντινούπολη σε δεκαπέντε, δεν φαίνεται να εκτελούνταν αντίστοιχα κομμάτια σε κανένα σημείο.
Among the ten celebrations of the Mass of St Basil in the Orthodox Church during the year are the conclusions to the three Vesper services immediately before the three major feasts of Christmas, Epiphany and Easter. Two of these Vesper services – those for Christmas Eve and the Eve of Epiphany – are of particular musical interest since they contain psalms with troparia or antiphons, for both of which the entire music can be transcribed from thirteenth-century manuscripts, so that these two services can be celebrated with what are, almost certainly, the oldest known complete examples of Byzantine psalm singing. From a recent paper of mine on these psalms, it can be gathered that they are examples of what is known as ‘responsorial psalmody’, the psalm itself being sung by a soloist, and the attached troparion by a choir of trained singers or psaltae. In both services they occur as punctuations of a series of readings, appearing in each case after the third and the sixth reading. On the Eve of Epiphany we should perhaps expect to find further psalms after the ninth and twelfth readings, since the series extends to thirteen readings in modern service books and to twelve in the early Middle Ages; yet no such psalms appear now or seem ever to have been sung at this point. And similarly, on Holy Saturday, when according to the ancient Jerusalem cursus twelve readings were given, to be extended in Constantinople to fifteen, no equivalents seem to have been performed at any point.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου