Περίληψη / Summary
Νικολάε Γκεοργκίτσα, Παρατηρήσεις στην τεχνική της εξήγησης στη Νέα Μέθοδο της αναλυτικής μουσικής σημειογραφίας των «Κοινωνικών» των Κυριακών από τον 18ο αιώνα.
Το φαινόμενο της εξήγησης της βυζαντινής μουσικής και της μεταγραφής των παλαιών μουσικών συνθέσεων στη Νέα Μέθοδο αναλυτικής μουσικής σημειογραφίας από τις αρχές του 19ου αιώνα αποτελεί ένα από τα εξαιρετικά αμφιλεγόμενα θέματα μεταξύ των μουσικολόγων. Ένα πραγματικό «μήλο της έριδος», ίσως η πρακτική της μετάφρασης ή της ερμηνείας του ημιγραφικού συστήματος της βυζαντινής μουσικής είναι το καλύτερο παράδειγμα για να περιγράψει την εντελώς αδιάλλακτη νοοτροπία που χαρακτήριζε και εξακολουθεί να χαρακτηρίζει μέρος των ερευνητών του χώρου σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα. Οι συζητήσεις ξεκίνησαν από τις δυσκολίες στην κατανόηση των στενογραφικών και μνημοτεχνικών χαρακτηριστικών αυτής της σημειογραφίας και από το γεγονός ότι τόσο η προφορική όσο και η γραπτή παράδοση πιστοποιούν την ιδέα ότι οι μοτιβικές φόρμουλες (θέσεις) στην παλαιά βυζαντινή μουσική σημειογραφία ήταν σημειογραφικές μονάδες που εστίαζαν στο μέλος ή στην πραγματική, αυθεντική μελωδία. Όπως είναι γνωστό, το σύστημα κατασκευής του βυζαντινού μέλους και, σιωπηρά, του Κυριακού Κοινωνικού, είναι ένα σύστημα στο οποίο η βασική μονάδα είναι η θέση (το μουσικό μοτίβο) και η διαδοχή των θέσεων. Έτσι, επέλεξα να μελετήσω την τεχνική της εξήγησης για το Κυριακό Κοινωνικό του 18ου αιώνα με βάση τον χαρακτήρα των θέσεων αυτής της μουσικής και τη σχέση της με το κείμενο του ψαλμού. Αυτή η μέθοδος ανάλυσης είναι γνωστή ως αναδρομικός παραλληλισμός, δηλαδή ξεκινώντας από την ζωντανή παράδοση και επιστρέφοντας, βήμα προς βήμα, μέχρι να φτάσουμε στις μεσαιωνικές πηγές. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει τα συμπεράσματα σχετικά με την τεχνική εξήγησης στη Νέα Σημειογραφία των έντεκα σημαντικότερων θέσεων που υπάρχουν στα κυριακάτικα κοινωνικά κατά τον 18ο αιώνα, ξεκινώντας από τα 42 έργα για τις Κυριακές του Δανιήλ Πρωτοψάλτη (8 κοινωνικά), του Πέτρου Λαμπαδάριου Πελοποννήσιου (26 κοινωνικά) και του Πέτρου Βυζαντίου (8 κοινωνικά), στις «ερμηνείες» που προσφέρουν οι «πατέρες» της Νέας Σημειογραφίας στις αρχές του 19ου αιώνα: Γρηγόριος Πρωτοψάλτης (1778–1821) και Χουρμούζιος Χαρτοφύλακας (1770–1840).
The phenomenon of exegesis (εξήγησις) of Byzantine music and of transcribing the old musical settings into the New Method of analytical music notation since the beginning of the 19 th century is one of the extremely disputed subjects amongst musicologists. A true "apple of discord", perhaps the practice of translating or interpreting the Byzantine music semiographic system is the best example to describe the totally irreducible mentality which has characterized and is still characterizing part of the researchers in the field with regards to this point. The discussions started from the difficulties in understanding the stenographic and mnemo-technical features of this notation and from the fact that both the oral tradition and the written one accredit the idea that the motivic formulas (theseis) in the old Byzantine music notation were semiographic units that focused on the melos or the real, truthful melody. As it is well known, the construction system of the Byzantine melos and, implicitly, of the Sunday koinonikon, is one in which the basic unit is the thesis (the motivic formula) and the succession of theseis. Thus, I chose to study the exegesis technique for the Sunday koinonikon in the 18 th century on basis of the formulaic character of this music and its relation with the psalm text. This analysis method is known as regressive collations (ἀναδροµικός παραλληλισµός), i.e. starting from the received tradition and going back, step by step, until reaching the medieval sources. The current study presents the conclusions regarding the translation (interpretation) technique in the New Semiography of the eleven most important formulas (theseis) existent in the Sunday koinonika during the 18 th century, beginning with the 42 Sunday creations of Daniel Protopsaltes (8 koinonika), Petros Lampadarios Peloponnesios (26 koinonika) and Petros Byzantios (8 koinonika), in the "interpretations" offered by the "fathers" of the New Semiography in the beginning of the 19 th century: Gregorios Protopsaltes (1778–1821) and Chourmouzios Chartophylax (1770–1840).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου