Το βιβλίο παρουσιάζει την πρώτη του είδους περί της μελέτης μουσικών συλλογών σε χειρόγραφα από τη Μονή Χιλανδαρίου, που σχετίζεται με την ιστορία της βουλγαρικής μουσικής. Τα χειρόγραφα μελετήθηκαν από τη συλλογή μικροφίλμ που είναι διαθέσιμη στο Κέντρο Σλαβικών και Μεσαιωνικών Σπουδών του Κρατικού Πανεπιστημίου του Οχάιο στο Κολόμπους του Οχάιο, ΗΠΑ (η λεγόμενη «Αίθουσα Χιλανδαρίου», που περιέχει μία από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες συλλογές μικροφίλμ σλαβικών χειρογράφων στον κόσμο). Τα περισσότερα από τα έργα παρουσιάζονται για πρώτη φορά. Πρόκειται για έργα για τις λειτουργίες του Αγίου Ιωάννη της Ρίλα και της Αγίας Πέτκας του Τάρνοβο, έργα που χαρακτηρίζονται ως «βουλγαρικά» («Βουλγαρικά Ανοιξαντάρια», «Ζωγραφίτικα Ανοιξαντάρια» κ.λπ.), έργα γραμμένα από Βούλγαρους (Νεόφυτος της Ρίλα, Αθανάσιος της Ρίλα, Χρίστο Βάλκωφ κ.λπ.), έργα γραμμένα στη βουλγαρική μονή Ζωγράφου (και για αυτήν), αποκαλύπτοντας τις μουσικές συνδέσεις μεταξύ των δύο μεγάλων αγιορειτικών μοναστηριών του Χιλανδαρίου και του Ζωγράφου, καθώς και μεταξύ του Χιλανδαρίου, του Ζωγράφου και της Ρίλα κ.λπ. Τα έργα εξετάζονται στο πλαίσιο των μουσικο-υφολογικών αλλαγών που σημειώθηκαν στη βαλκανική ορθόδοξη μουσική τον 18ο και 19ο αιώνα, από την οποία χρονολογείται η πλειονότητα του μελετημένου υλικού. Η βουλγαρική μουσική στη Μονή Χιλανδαρίου έχει μέχρι στιγμής αναφερθεί μόνο a priori — αυτό είναι το πρώτο έργο στο οποίο, βασισμένο σε συγκεκριμένο σημειογραφημένο υλικό, αποδεικνύεται η ύπαρξη και η πρακτική αυτής της μουσικής σε αυτό το σημαντικό πολιτιστικό κέντρο, το οποίο τον 18ο και καθ' όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, όπως είναι γνωστό, κατοικούνταν και διαχειρίζονταν αποκλειστικά από Βούλγαρους. Η μουσική που βρίσκεται στα χειρόγραφα του Χιλανδαρίου δείχνει την επιθυμία των εκεί συγγραφέων να μεταδώσουν, αφενός, το παραδοσιακό μουσικό ρεπερτόριο στην εκκλησιαστική σλαβική γλώσσα, η οποία ήταν νέα στα Βαλκάνια, και αφετέρου, να συλλέξουν, να καταγράψουν και να διατηρήσουν τη σλαβική και, ιδιαίτερα, τη βουλγαρική εθνική μνήμη των Βαλκανίων.
Βιβλιοκριτική:
Μετά από την εξέταση περισσότερων από 100 μουσικών χειρογράφων σε μικροφίλμ στη Βιβλιοθήκη Ερευνών της μονής Χιλανδαρίου του Πανεπιστημίου του Οχάιο, ΗΠΑ, η συγγραφέας του βιβλίου «Βουλγαρική Μουσική στο Χιλανδάρι», Σβετλάνα Κουϊουμτζίεβα, ανακάλυψε και συστηματοποίησε μια σειρά εγγράφων (πηγών και κειμηλίων) που σχετίζονται με τη βουλγαρική εκκλησιαστική μουσική πρακτική του 18ου και 19ου αιώνα. Η μελέτη αξιολογεί τη σημασία αυτής της επιλογής πηγών ως πιθανών δομικών στοιχείων για την ανασύσταση της ιστορίας της βουλγαρικής εθνικής μουσικής από την εποχή που η ιδέα αυτή γεννήθηκε στα Βαλκάνια (περίοδος της Βουλγαρικής Εθνικής Αναγέννησης). Οι ξεχωριστές κατηγορίες βουλγαρικών πηγών στο βιβλίο είναι: χειρόγραφα σλαβικών ύμνων αφιερωμένων σε Βούλγαρους αγίους, όπως ο Άγιος Ιωάννης της Ρίλα και η Αγία Πέτκα (Παρασκευή) του Τάρνοβο· αντίγραφα ύμνων, με την ένδειξη «βουλγαρικά», χειρόγραφα από τη Μονή Ζωγράφου (το βουλγαρικό ορθόδοξο μοναστήρι στο Άγιο Όρος στην Ελλάδα) και μουσικές πηγές από τη βιβλιοθήκη της Μονής Χιλανδάρου, που αποκαλύπτουν συνδέσεις με τη Βουλγαρία ή/και τους Βούλγαρους. Αξιολογώντας την επιλογή ως επιτυχημένη, η κριτική καλεί όλους τους μεσαιωνολόγους ερευνητές από τις βαλκανικές χώρες να ενώσουν τις προσπάθειές τους για την ανακάλυψη και τη διατήρηση των πηγών της πλούσιας μουσικοπολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, ηλικίας χίλιων ετών. (Elena Toncheva)
No comments:
Post a Comment