Summary / Περίληψη
Wanek Nina-Maria, Carmen grece et latine: Λειτουργικά άσματα ως σημεία επαφής μεταξύ Βυζαντίου και Δύσης;
Μεταξύ περίπου του 9ου και 12ου αιώνα, λειτουργικά άσματα με μεταγραμμένο ελληνικό κείμενο εμφανίζονται σε δυτικά χειρόγραφα σε διάφορες περιοχές (π.χ. Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία και γερμανόφωνες χώρες). Τα πιο διάσημα είναι τα συνηθισμένα μέλη (Gloria, Credo, Sanctus και Agnus Dei) της λεγόμενης «Missa Graeca», αλλά και 49 διάφορα άλλα, όπως τα Alleluia, τα αντίφωνα για τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και την Πεντηκοστή ή ο Χερουβικός ύμνος, βρίσκονται σε αυτά τα χειρόγραφα.
Παρόλο που αυτά τα μέλη θεωρούνται ως παράδειγμα διαπολιτισμικότητας μεταξύ Βυζαντίου και Δύσης κατά τον Μεσαίωνα, πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Η εργασία θα επικεντρωθεί επομένως στα ακόλουθα κεντρικά ζητήματα σχετικά με την παράδοση των λειτουργικών μελών:
• Πώς μπορούν αυτά τα άσματα να έχουν φτάσει στη Δύση ή/και ποιος μπορεί να έχει μελοποιήσει ελληνικά κείμενα χρησιμοποιώντας ίσως ένα βυζαντινό πρότυπο;
• Σε ποιο βαθμό θα μπορούσε να έχει συμβεί μια πολιτισμική μεταφορά μεταξύ Βυζαντίου και Δύσης κατά τον Μεσαίωνα και με ποιον τρόπο θα μπορούσε πράγματι η ανατολική και η δυτική λειτουργική μουσική να έχουν επηρεάσει η μία την άλλη;
• Τι μπορεί να έχει ωθήσει τη Δύση να συμπεριλάβει ψαλμούς με ελληνικά κείμενα στα χειρόγραφα;
• Πώς θεωρούνταν η χρήση της ελληνικής γλώσσας στα λειτουργικά μέλη στις σύγχρονες πηγές; Θεωρούνταν τα ελληνικά κείμενα ως κάτι «ξένο/εξωτικό» ή ως κάτι που ανήκε στην πολιτιστική κληρονομιά κάποιου;
• Είχαν τα ελληνικά μέλη καθαρά διακοσμητική λειτουργία ή είχαν ως στόχο να τονίσουν την παγκοσμιότητα της εκκλησίας;
Η εργασία θα προσφέρει μια επανεκτίμηση των πηγών, μια νέα αξιολόγηση των μύθων και των γεγονότων που περιβάλλουν τα εν λόγω μέλη, καθώς και μια συζήτηση για τα νέα αποτελέσματα από το τρέχον ερευνητικό έργο με θέμα την «Πολιτισμική μεταφορά μουσικής μεταξύ Βυζαντίου και Δύσης».
Between approx. the 9th and 12th cent. liturgical chants with transliterated Greek text occur in Western manuscripts in a variety of regions (e.g. France, Italy, England and the German-speaking countries). Most famous are the ordinary-chants (Gloria, Credo, Sanctus and Agnus Dei) of the so-called “Missa Graeca”, but also 49 various others such as Alleluia-chants, antiphones for Christmas, Easter and Pentecost or the Cherubic hymn can be found in these manuscripts.
Although these chants are regarded as a paradigm for interculturality between Byzantium and the West in the middle-ages, many questions still remain unsolved. The paper will therefore concentrate on the following central issues with regard to the transmission of liturgical chants:
• How can these chants have come to the West and/or who might have set Greek texts to music using perhaps a Byzantine model?
• To which extent could a cultural transfer have happened between Byzantium and the West in medieval times and in which way might Eastern and Western liturgical music have indeed influenced each other?
• What can the West have prompted to actually include chants with Greek texts in the manuscripts?
• How was the usage of Greek in liturgical chants regarded in contemporary sources? Were Greek-texted chants seen as something “foreign/exotic” or belonging to oneʼs own cultural heritage?
• Did the Greek chants have a purely decorative function or were they meant to stress the universality of the church?
The paper will offer a reevaluation of the sources, a new assessment of the myths and facts surrounding the chants in questions as well as a discussion of new results from the current research project on the “Cultural transfer of music between Byzantium and the West”.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου