Αγιορειτική Μουσική Βιβλιοθήκη / Athos Music Library

▼

Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026

Gerlach Oliver, The Generation around John Koukouzeles and the Re-Definition of the Constantinopolitan Tradition by the “Koukouzelian” Reform









PDF 

Περίληψη / Summary
Gerlach Oliver, Η γενεά περί τον Κουκουζέλη και ο επανακαθορισμός της κωνσταντινοπολίτικης παράδοσης βάσει της «κουκουζέλιας» μεταρρύθμισης 
Μετά την επιστροφή της αυτοκρατορικής αυλής και του Πατριαρχείου από την εξορία στη Νίκαια, η τοπική παράδοση της καθεδρικής τελετουργίας δεν συνεχίστηκε. Το βυζαντινό τονικό σύστημα, σύμφωνα με την κοινή αντίληψη που διδάσκει η Παπαδική, ορίστηκε με βάση τον τροχό του Κουκουζέλη, ο οποίος βασιζόταν στην ισοδυναμία της πέμπτης (το σύστημα του τροχού και την πρακτική της παραλλάγης) και ήταν βαθιά ριζωμένος στη μεσαιωνική βυζαντινή σημειογραφία και στα μουσικά βιβλία Στιχηράριο και Ειρμολόγιο.

Δεδομένου ότι το «Μέγα Ίσον» του Ιωάννη Κουκουζέλη, ως μέθοδος διδασκαλίας όλων των συμβόλων της παρασημαντικής, δεν άλλαξε το σύστημα σημειογραφίας, αλλά μάλλον αξιοποίησε μια προγενέστερη σύνθεση για τη μεταγραφή των βιβλίων ψαλτικής της καθεδρικής τελετουργίας (Ασματικόν και Κοντακάριον-Ψαλτήριον) με τη σημειογραφία του Στιχηραρίου, η σύνθεση όλων των μουσικών βιβλίων σε ένα ενιαίο σύστημα σημειογραφίας ήταν καλά προετοιμασμένη και αυτή η προετοιμασία ώθησε τον Κρίστιαν Τρόελσγκαρντ να εγκαταλείψει τη διάκριση μεταξύ μεσοβυζαντινής και ύστερης βυζαντινής σημειογραφίας. Αποτέλεσε επίσης τη βάση του ενοποιητικού ρόλου της διδασκαλίας της Παπαδικής, η οποία συνεχίστηκε μέχρι τον 19ο αιώνα, καθώς και της ενσωμάτωσης της πρακτικής της χειρονομίας στη θεωρία των μεγάλων σημείων του Κουκουζέλη. Σύμφωνα με τη νέα θεωρία της Παπαδικής, η Αγιοπολίτικη Οκτώηχος ήταν το καθολικό τονικό σύστημα που έπρεπε να ενσωματώσει και την Κωνσταντινοπολιτική παράδοση της καθεδρικής τελετουργίας. Αυτή η σύνθεση αποτελεί επίσης τη βασική αντίληψη για το βυζαντινό τονικό σύστημα από την περιγραφή του από τον Όλιβερ Στρούνκ το 1942. Η τρέχουσα αντίληψη για την κληρονομιά της βυζαντινής ψαλμωδίας είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη συνθετική προσέγγιση της Παπαδικής του 14ου αιώνα, ώστε στερείται μιας ορθής κατανόησης της προγενέστερης παράδοσης, η οποία ενοποιήθηκε μέσω αυτής της σύνθεσης.
Το παρόν δοκίμιο επικεντρώνεται στο καλοφωνικό μέλος που αφορά το ρεπερτόριο των κοντακίων και τον τροπικό του μετασχηματισμό.

After the return of the Court and the Patriarchate from the exile of Nikaia, the local tradition of the cathedral rite was not continued. The Byzantine tonal system according to a common understanding taught by the Papadike was defi ned according to the Koukouzelian wheel which was based on fi fth equivalence (the trochos system and the practice of parallage) and deeply rooted in the Middle Byzantine notation and the chant books Sticherarion and the Heirmologion.

Since John Koukouzeles’ Mega Ison as a method to teach all notational signs did not change the notation system, but rather exploited a former synthesis to transcribe the chant books of the cathedral rite (Asmatikon and Kontakarion-Psaltikon) with the notation of the Sticherarion, the synthesis of all chant books within one universal notation system was well prepared and this preparation motivated Christian Troelsgård to abandon the distinction of Middle from Late Byzantine notation. It was also the basis of the integrative role of Papadic teaching which was continued until the 19th century and the integration of the practice of cheironomia in Koukouzeles’ theory of the great signs. According to the new theory of Papadike, the Hagiopolitan oktoechos was the universal tonal system which had to integrate also the Constantinopolitan tradition of the cathedral rite. This synthesis is also the basic understanding of the Byzantine tonal system since its description by Oliver Strunk in 1942. The current understanding of the heritage of Byzantine chant is so deeply rooted on the Papadic synthesis of the 14th century that it lacks a proper understanding of the preceding tradition which was unified by the synthesis.

This essay is focussed on the kalophonic melos concerned with the repertoire of the kontakia and its modal transformation.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου